Schoengeur is een alledaags probleem, maar de biologische achtergrond ervan is verrassend complex.
Schoengeur is niet louter het gevolg van transpiratie, maar houdt verband met vluchtige organische stoffen (VOS) die worden geproduceerd door micro-organismen die op de menselijke huid en in schoenen leven. Onderzoek dat in onze studie wordt aangehaald, wijst er ook op dat bepaalde nuttige bacteriën geurige verbindingen kunnen afbreken tot geurloze metabolieten.
Dit roept een intrigerende vraag op:
Zouden nuttige micro-organismen rechtstreeks in schoenzolen kunnen worden verwerkt om een nieuwe generatie functioneel schoeisel te creëren?
Bij Probiotic Group heeft ons R&D-team een van de fundamentele technische vraagstukken achter dit concept onderzocht: kunnen probiotische sporen zich effectief hechten aan het materiaal van schoenzolen en daar op lange termijn blijven zitten?
De resultaten bieden bemoedigende eerste antwoorden.
Probiotica testen op materialen voor schoenzolen
Er werden drie verschillende materialen voor inlegzolen geëvalueerd.
Kleine stukjes van 2,5 × 2,5 cm werden ondergedompeld in een suspensie van probiotische sporen met een concentratie van 10⁷ CFU/mL. Er werden twee behandelingscondities vergeleken:
- 45 minuten incubatie
- incubatie gedurende de nacht
Na de behandeling werden de materialen afgespoeld om loszittende sporen te verwijderen, gedroogd en geanalyseerd.
Vervolgens hebben de onderzoekers de micro-organismen onmiddellijk en vervolgens na twee en vier weken gemeten om hun persistentie vast te stellen.
Probiotische sporen hechten zich met succes aan inlegzoolmaterialen
De eerste belangrijke bevinding was duidelijk: na het aanbrengen konden probiotische sporen uit alle drie de geteste materialen worden teruggevonden.
Na 45 minuten incubatie was het gemiddelde niveau:
- 4,85 ± 0,08 log10 CFU/cm²
Na incubatie gedurende de nacht steeg dit tot:
- 5,40 ± 0,11 log10 CFU/cm²
Interessant genoeg leverde het type materiaal van de inlegzool onder geen van beide omstandigheden statistisch significante verschillen op wat betreft de hechting van de probiotica.
De verwerkingstijd had daarentegen wel invloed.
Behandeling gedurende de nacht leidde tot hogere sporenkoncentraties, met statistisch significante verschillen voor twee van de drie materialen.
Een mogelijk belangrijke bevinding voor productontwikkeling
Dit suggereert dat, van de drie geteste substraten, het optimaliseren van het toedieningsproces van de probiotica wellicht belangrijker is dan het selecteren van een bepaald materiaal uitsluitend vanwege de hechting van micro-organismen.
Dat zou schoenenfabrikanten meer flexibiliteit kunnen bieden bij het ontwikkelen van materialen met probiotische eigenschappen.
De probiotische sporen bleven minstens vier weken aanwezig
De initiële hechting is slechts een deel van de uitdaging.
Een functioneel materiaal moet de micro-organismen ook op de lange termijn vasthouden.
In het onderzoek werden daarom terugvindbare probiotische sporen gedurende een periode van vier weken gevolgd.
Na een incubatietijd van 45 minuten trad er in de eerste twee weken enige afname op, met name bij materiaal 2 en 3. De aantallen bleven vervolgens tussen week 2 en 4 relatief stabiel.
Bij incubatie gedurende de nacht waren de aantallen over het algemeen consistenter gedurende het vier weken durende onderzoek.
Belangrijk is dat probiotische sporen na vier weken onder de experimentele omstandigheden in alle drie de materialen op relatief constante niveaus detecteerbaar bleven.
Waarom probiotisch schoeisel interessant zou kunnen zijn
Traditionele benaderingen van schoengeur richten zich vaak op het beheersen of maskeren van ongewenste geuren.
Een probiotische aanpak biedt een andere mogelijkheid: het gebruik van geselecteerde nuttige micro-organismen als een actief biologisch bestanddeel van het materiaal.
De wetenschappelijke grondgedachte die hier wordt onderzocht, is dat probiotische bacteriën mogelijk een wisselwerking zouden kunnen aangaan met stoffen die verantwoordelijk zijn voor onaangename geuren in schoeisel.
Er is echter een belangrijk onderscheid:
De huidige studie toont aan dat de bacteriën zich hechten en blijven zitten. Er is nog geen bewijs voor geurreductie in gedragen schoenen.
Dat onderscheid is zowel wetenschappelijk als commercieel van essentieel belang.
Van het laboratorium naar een echte schoen
De volgende fase gaat daarom verder dan alleen aantonen dat probiotische sporen gehecht blijven.
Er zijn vijf ontwikkelingsgebieden geïdentificeerd.
1. Ontwikkeling van een industriële toepassingsmethode
In plaats van onderdompeling in het laboratorium zou de productie het volgende kunnen onderzoeken:
- spuiten,
- coating,
- impregnering.
Het doel is om een gelijkmatige verdeling van de probiotica te realiseren, waarbij verliezen worden beperkt en het proces economisch schaalbaar blijft.
2. De verwerkingstijd optimaliseren
Een langere incubatietijd verbeterde de initiële hechting, maar in een industrieel proces moet een evenwicht worden gevonden tussen microbiologische prestaties enerzijds en productiesnelheid en kosten anderzijds.
Daarom moeten ook de sporenconcentratie, het toedieningsvolume en de droogomstandigheden worden geoptimaliseerd.
3. De duurzaamheid in de praktijk testen
Een schoen stelt aanzienlijk hogere eisen dan opslag in het laboratorium.
Toekomstige tests moeten daarom het volgende nabootsen:
- mechanische compressie,
- wrijving,
- vocht,
- temperatuurschommelingen,
- luchtvochtigheid,
- opslagomstandigheden.
4. Aantonen van microbiële activiteit in schoeisel
Het detecteren van probiotische sporen staat niet gelijk aan het aantonen van metabolische activiteit.
Uit onderzoek moet blijken of micro-organismen onder realistische omstandigheden voor schoenen kunnen ontkiemen en actief worden, waaronder blootstelling aan vochtigheid, temperatuur en bestanddelen van zweet.
5. Aantonen dat de geur daadwerkelijk wordt verminderd
Uiteindelijk moet het voordeel voor de consument meetbaar zijn.
Gecontroleerde tests waarin onbehandelde en met probiotica behandelde inlegzolen worden vergeleken, zouden een combinatie kunnen vormen van beoordeling door een sensorisch panel en analytische meting van relevante vluchtige stankveroorzakende verbindingen.
Van passief materiaal naar microbiologisch functioneel materiaal
Dit onderzoek vormt een vroege maar belangrijke stap.
De studie toont aan dat probiotische sporen met succes kunnen worden verwerkt in verschillende geteste materialen voor schoenzolen en onder de onderzochte omstandigheden gedurende ten minste vier weken op relatief constante niveaus detecteerbaar blijven.
De volgende uitdaging is om aan te tonen dat deze microbiologische aanwezigheid zich vertaalt in daadwerkelijke en reproduceerbare geurbestrijding bij dagelijks gebruik.
Als dat lukt, reiken de mogelijkheden veel verder dan alleen een product dat ‘schoenen fris houdt’.
Het wijst in de richting van een bredere categorie van microbiologisch functionele materialen, waarbij nuttige micro-organismen in alledaagse producten worden verwerkt om op de lange termijn functionaliteit te bieden.
Voor schoenfabrikanten, materiaalspecialisten en merken die op zoek zijn naar nieuwe benaderingen van hygiëne en geurbeheersing, zouden met probiotica verrijkte inlegzolen een veelbelovend innovatiegebied kunnen vormen.
Bent u geïnteresseerd in het verkennen van materialen met probiotische eigenschappen?
Bij Probiotic Group ontwikkelen we microbiële en probiotische technologieën voor integratie in producten en materialen.
Als u schoenen, inlegzolen, textiel of andere materialen ontwikkelt waarbij onaangename geuren een uitdaging vormen, neem dan contact met ons op om te bekijken of microbiële technologie een onderdeel kan worden van uw volgende productinnovatie.

